Krishtėrimi - Feja Shqiptare

Krishtėrimi ėshtė feja mė e vjetėr nė Shqipėri.  Rrėnojat e kishave nė mbarė vendin dėshmojnė qartė pėr njė gjė tė tillė.  Por sa e vjetėr ėshtė feja e krishterė nė vendin tonė?

Ėshtė e qartė se themelet e krishtėrimit nė Shqipėri janė hedhur nga vetė apostujt e Jezus Krishtit.  Besimi nė Krishtin ėshtė predikuar pėr herė tė parė nė Evropė nga shėn Pali, i cili predikoi “gjer nė Illiri” sipas Dhiatės sė Re.  Egzistenca e rrugės romake ‘Via Egnatia’ qė kalonte pėrmes Shqipėrisė, tė bind qė predikuesit e parė tė krishterė duhet tė kenė pėrhapur lajmin e tyre nė brendėsi tė Shqipėrisė ndėrsa udhėtonin nė drejtim tė Romės.

Historiani Farlati shkruan pėr kishėn e Durrėsit se ajo ėshtė mė e lashta nė Shqipėri, dhe se u themelua prej apostullit Pal ndėrsa ai po predikonte nė Ilir dhe nė Epir.  Thuhet se nė vitin 59 tė shekullit e parė, kishte njė numėr jo tė vogėl tė krishterėve nė Durrės.

Francezi Lavardin, historian i Skėndėrbeut, duke shkruar nė vitin 1576 pėr antikitetet e Dukagjinit nė malėsitė e Shqipėrisė, tha: “Nė pjesėn e brendshme tė kėsaj krahine shihen disa shėnime apo dėshmi prej tė cilave ėshtė e dukshme se Shėn Pali Apostulli i predikoi popullit Ligjin e Birit tė Perėndisė.”

Ėshtė plotėsisht e mundur qė Pali tė ketė vizituar edhe Shqipėrinė e Jugut.  Duke i shkruar Titit, Pali thotė: “Shpejto tė vish tek unė nė Nikopol, sepse atje vendosa tė dimėroj”.  Ndonėse nė atė kohė, kishte disa qytete me emrin “Nikopol”, ka arsye tė forta pėr tė besuar qė Pali po bėnte fjalė pėr Nikopolin e Epirit.  Ky ishte njė qytet kryesor i Epirit, i lidhur me rrugėn Egnatia edhe me Durrėsin me njė rrugė qė kalonte pėrmes Butrintit.

Ndėrkohė qėndrimi nė Shqipėri i Titit, bashkėpuntor i Palit, nuk dyshohet aspak.  Gjatė burgimit nė Romė, Pali shkruan se Titi kishte shkuar nė Dalmaci, njė krahinė e Ilirikumit.

Ka dėshmi edhe pėr predikimin e apostullit Andrea nė afėrsi tė Shqipėrisė, pasi shėn Gregori i Nazianizit nė vitin 380 pas Krishtit, e lidh emrin e tij me Epirin.

Duke konsideruar se sa i hershėm ėshtė krishtėrimi nė Shqipėri, na lind njė keqardhje qė pushtimet e mėvonėshme, si dhe lufta ideologjike ka penguar lulėzimin e besimit nė Birin e Perėndisė.  Mė tė vėrtetė, sot ėshtė njė ditė e bardhė pėr popullin shqiptar, sepse na ka ardhur koha tė rizgjojmė besimin ndaj Shpėtimtarit tė kombėve.   Dhe “si do tė shpėtojmė ne, nėqoftėse e lėmė pas dore njė shpėtim kaq tė madh?” (Bibla).

Marrė nga nr.15 i Gazetės ‘Jehona’