Studimi 3
Tani shpirti im ėshtė i tronditur dhe ēfarė tė them: O Atė, mė shpėto nga kjo orė? Por pėr kėtė unė kam ardhur nė kėtė orė..
(Gjoni 12:27)
Parathėnie
Ėshtė Dhiata e Re ajo qė e paraqet vdekjen sakrifikuese tė Jezus Krishtit si doktrinėn mė tė rėndėsishme tė besimit tonė. Nga tė gjitha fetė (besimet) e tjera tė kėsaj bote, vetėm Krishtėrimi ka njė shlyerje faji (ose pajtimi), baza e tė cilit ėshtė jeta, vdekja dhe ringjallja e themeluesit tė kėtij besimi. Nė kėtė studim, do ti hedhim njė vėshtrim tė shkurtėr shlyerjes sė fajit nėn dritėn e Dhiatės sė Re. Do tė flasim mė gjatė mbi kėtė ēėshtje edhe nė studimet e ardhshme.
Ēmimi pėr shpengim
Arsyeja kryesore e ardhjes sė Krishtit nė kėtė botė ishte kjo: Qė Ai, si njeri, tė vuante agoninė e kryqit pėr mėkatarėt. Ka edhe shumė arsye tė tjera pėr ardhjen e Tij, por asnjėra prej tyre nuk do tė kishte vlerė, nėse Krishti nuk do tė kishte vdekur si Mesia (Gjoni 12:27). Roli i Tij qėndror ishte roli i Shpėtimtarit, qė vuajti dhe dha jetėn e Vet si pagesė pėr mėkatin. Sepse edhe Biri i njeriut nuk erdhi qė ti shėrbejnė, por pėr tė shėrbyer dhe pėr tė dhėnė jetėn e tij si ēmim pėr shpengimin e shumė vetave (Marku 10:45).
Ēmimi pėr shpengim ishte njė ide e njohur nė traditėn izraelite. Nė Dhiatėn e Vjetėr, ēmimi i shpengimit ishte ajo pagesė qė i jepej Perėndisė si shpengim pėr jetėn e fėmijės sė parėlindur (Levitiku 25:25; Numrave 18:15). Pėr ne, ky ėshtė ēmimi qė pagoi Krishti pėr tė blerė shpėtimin tonė. Duhet vėnė re se ne e hedhim poshtė teorinė, qė thotė se ēmimi i shpengimit iu pagua djallit, nė mėnyrė qė ai tė ēlironte mėkatarin nga tutela e tij. Meqėnėse nė Dhiatėn e Vjetėr ēmimi i shpengimit bėn fjalė drejtpėrsėdrejti pėr Krishtin, duhet ta pranojmė gjakun e Tij si pagesė para Perėndisė.
Ajo qė mėsoi Pjetri
Vdekja e Krishtit ishte nė qendėr tė teologjisė (mėsimit) tė Pjetrit, sepse ai e paraqet gjakun e Krishtit si tė vetmin mjet tė shpėtimit personal. Tė zgjedhurve sipas paranjohjes sė Perėndisė, Atit, me anė tė shenjtėrimit tė Frymės, pėr tu bindur dhe pėr tu spėrkatur me gjakun e Jezu Krishtit
duke ditur se jo me anė gjėrash qė prishen, si argjendi ose ari, jeni shpenguar nga mėnyra e kotė e tė jetuarit tė trashėguar nga etėrit, por nga gjaku i ēmuar i Krishtit, si tė Qengjit tė patėmetė dhe tė panjollė (1 Pjetrit 1:2, 18-19; shiko gjithashtu Veprat e Apostujve 3:12-26). Pėr Pjetrin, vdekja e Krishtit ishte vepra e Qengjit tė pafajshėm tė Perėndisė, vepėr e qartė, ēlirimtare dhe qė u krye nė vend tė mėkatarit. Sepse edhe Krishti ka vuajtur njė herė pėr mėkatet, i drejti pėr tė padrejtėt, pėr tė na ēuar te Perėndia. U vra nė mish, por u ngjall nga Fryma (1 Pjetrit 3:18).
Ajo qė mėsoi Gjoni
Nuk duhet tė habitemi, po tė shohim se edhe Gjoni gjithashtu e pėrshkruan Zotin Jezus Krisht si tė vetmin Shpėtimtar. Ai e portretizon Krishtin si tė vetmen rrugė rilindjeje dhe pastrimi. Nė librin e Zbulesės, Krishti shihet si Qengji sakrifikues, qė e pastron mėkatarin nga ēdo mėkat (Zbulesa 5:6-12; 7:10; 21:23). Ky lloj mendimi vihet re qartėsisht edhe nė ungjillin e Gjonit (Gjoni 1:29, 36; 12:32; 10:11-15). Nė letrėn e tij tė parė, Gjoni pėrdor fjalėn e fuqishme shlyes pėr mėkatet, pėr tė shpjeguar atė qė kreu Krishti mbi kryq (1 Gjonit 2:2). Kjo fjalė mund tė pėrkthehet vendi pajtues mbi arkėn e tabernakullit dhe ka kuptimin e sakrificės, qė shleu mėkatin tonė dhe largoi zemėrimin e Perėndisė prej nesh (shiko Eksodi 25:17-22). Xhon Uellsi ka shkruar: Sa i madh tė jetė mėkati, aq i madh ėshtė edhe vendi pajtues. Ky pajtim, jo vetėm qė e largon zemėrimin e Perėndisė, ai gjithashtu tregon edhe dashurinė e Tij tė madhe (Gjoni 3:16; 1 Gjonit 3:16; 1 Gjonit 4:10).
Ajo qė mėsoi Pali
Mėsimet e Palit ishin tė bazuara fuqimisht nė shlyerjen e fajit. Nė shkrimet e tij, e shohim mėkatarin si tė humbur plotėsisht, tė skllavėruar, tė pashpresė dhe fajtor. Ai (mėkatari) ėshtė shpirtėrisht i vdekur dhe meriton ndėshkimin mė tė rėndė nga Perėndia. E megjithatė, Pali e paraqet Krishtin si Ēlirimtarin, Justifikuesin, Shenjtėruesin dhe Shpėtimtarin tonė. Jezus Krishti erdhi pėr tė anulluar fuqinė e mėkatit nė jetėn e atyre, qė i besojnė Atij (shiko Romakėve 7 dhe 8). Kudo qė tė lexojmė nė letrat e Palit, do tė vėrejmė se shlyerja e fajit dhe pasojat e saj janė paraqitur me qartėsi nga vetė ai (Romakėve 3:25; 5:6, 9; 2 Korintasve 5:15, 19, 21; Hebrenjve 9:14, 26).
Pėrfundim
Mėkati, ashtu siē shihet edhe nė tė dyja Dhiatat, e ka larguar njeriun nga Perėndia dhe ėshtė e pamundur qė njeriu ta gjejė vetė rrugėn pėr tu kthyer pėrsėri tek Zoti. Vdekja e Krishtit ishte e vetmja mėnyrė, me anė tė sė cilės mėkatari qė pendohet, mund tė gjejė falje para Zotit. Gjaku i Krishtit e anullon mallkimin, na pastron nga mėkati, na ēliron nga faji dhe ndėshkimi, dhe na jep liri tė pėrsosur pėr tė patur miqėsi me Perėndinė. Ajo qė duhet tė bėjmė ne ėshtė qė ta pranojmė me besim veprėn e Krishtit pėr ne. Perėndia nuk do qė tė mallkohet e tė vdesė qoftė edhe njė shpirt i vetėm: Zoti nuk vonon plotėsimin e premtimit tė tij, siē disa besojnė qė ai bėn; por ėshtė i durueshėm ndaj nesh, sepse nuk do qė ndokush tė humbasė, por qė tė gjithė tė vijnė nė pendim (2 Pjetrit 3:9).
Page created 8 October 2005