Studimi
1
E
jo vetėm kaq, por edhe mburremi nė Perėndinė, nėpėrmjet Zotit tonė Jezu
Krisht,
me anė tė tė cilit tani kemi marrė pajtimin.
(Romakėve 5:11)
Parathėnie
Ēdo tė thotė fjala shlyerja e fajit ose pajtimi? Pse ka rėndėsi
kjo fjalė pėr besimin tonė tė krishterė? Cilat janė bekimet e pajtimit? Kėtyre
pyetjeve dhe shumė tė tjerave si ato do tju pėrgjigjemi nė kėtė studim.
Pėrkufizim
Doktrina
e shlyerjes sė mėkatit mund tė pėrkufizohet nė kėtė mėnyrė:
Vepra sakrifikuese e Zotit tonė Jezus Krisht, si nė jetėn ashtu edhe nė
vdekjen e Tij, qė siguroi shpėtimin e pėrjetshėm pėr tė gjithė botėn,
por qė bėhet realitet tek ata qė pendohen dhe besojnė. Fjalori e pėrkufizon
kėtė shprehje kėshtu: Kompensim pėr njė gabim tė kryer.
Shumica e literaturės teologjike (d.m.th. shumica e teologėve) e lidhin punėn
pajtuese tė Krishtit vetėm me vdekjen e Tij mbi kryq, d.m.th. vdekja e Tij
ishte pagesa pėr mėkatin tonė. E megjithatė, ky fakt, edhe pse ėshtė i vėrtetė,
nuk merr nė konsideratė bekimet qė mund tė marrim nga jeta e Tij. Doktrina e
pajtimit (shlyerjes sė fajit) ka kuptim atėherė kur i studiojmė bashkė si
jetėn, ashtu edhe vdekjen e Krishtit. Nuk duhet tė ndihemi fajtorė, po ta
ndajmė shlyerjen e fajit nga personi i Jezus Krishtit.
Terminologjia
Fjala
shlyerja e fajit hyri nė pėrdorim nė shekullin XVI. Ndėrkohė qė
Uilliėm Tindeill po pėrkthente Biblėn nė anglisht nė 1526, ai vuri re se i
duhej njė fjalė, e cila mund ta shpjegonte me saktėsi doktrinėn e shlyerjes
sė fajit. Kjo fjalė nė anglisht do tė thotė pajtim.
Nga vargu biblik nė fillim tė kėtij studimi, vėmė re shlyerja e fajit ose
pajtimi ka tė bėjė me domosdoshmėrinė tonė pėr tu pajtuar me Perėndinė.
Tindeilli dhe pėrkthyesit e tjerė tė Biblės (King James) ishin tė menēur
dhe e panė se fjala pajtim nuk e shpjegonte plotėsisht kuptimin e
shlyerjes sė fajit, dhe paraqiste mundėsinė qė shumė vargje tė tjera
biblike tė keqkuptoheshin. Prandaj ata krijuan njė fjalė tė re, shlyerja
e fajit.
Tek e
shqyrtojmė kėtė ēėshtje, na vjen nė mendje festa izraelite e Jom Kipurit (Dita
e Shlyerjes sė Mėkatit). Nė gjuhėn hebraishte, fjala kaper do tė thotė
mbulesė. Nga ky shpjegim e shohim se vetėm fjala pajtim nuk
mjafton pėr tė sqaruar doktrinėn e shlyerjes sė fajit.
Dashuria
e shprehur e Perėndisė
Shlyerja
e fajit ėshtė dashuria e Perėndisė Atė, e shprehur nėpėrmjet Birit tė
Tij, Jezus Krisht. Pa kėtė dashuri, tė gjithė mėkatarėt do tė ishin
mjerisht tė humbur nė mėkat dhe vdekje (Shiko: Gjoni 3:16; 1 Gjonit 4:9;
Romakėve 5:8; Romakėve 3:24).
E
papėrsėritur
Shlyerja
e fajit nuk mund tė pėrsėritet gjatė njė meshe (nė kishėn katolike), ose
nėpėrmjet meritave tė tė ashtu-quajturve shenjtorė, ose pėrmes
shenjtėrisė vetjake. Vetėm gjaku i Shpėtimtarit na shlyen mėkatin.
Sakrifica e Tij ėshtė e vetmja pagesė, qė u bė njė herė pėr tė gjithė
(Hebrenjve 10:10-12).
Besimtari duhet tė tregojė kujdes qė tė mos shkojė mė tej atyre qė thotė
Bibla pėr shlyerjen e fajit. Disa mendojnė se shlyerja e fajit do tė thotė
se tė gjithė do tė shpėtohen, kurse tė tjerė thonė se shlyerja e fajit i
pėrket vetėm ca vetėve, jo tė gjithėve. Bibla nuk pėrmend as shlyerje faji
universale, as shlyerje faji tė kufizuar.
Pėrfundim
Asnjė
studim i Biblės nuk do tė ishte i plotė, nėse e hedhim poshtė, apo nėse e
keqkuptojmė doktrinėn e shlyerjes sė fajit. Ashtu si degėt e njė hardhie,
kjo doktrinė gėrshetohet me tė vėrteta tė tjera tė rėndėsishme dhe i jep
kuptim tė plotė temave si p.sh. shpėtimi, shenjtėrimi, justifikimi dhe besėlidhja
e re. Shlyerja e fajit ėshtė me tė vėrtetė guri i themelit pėr shpengimin
(shpėtimin) tonė nėpėrmjet Krishtit.