Parathėnie
Jetojmė nė njė epokė, kur martesa mes njė burri e njė gruaje konsiderohet jashtė mode, si gjė e sė shkuarės. Por njė konsiderim i tillė i martesės ėshtė pikėrisht njėri nga shkaqet e shkatėrrimit tė shoqėrisė sė sotme. Pėrbuzja e martesės si institucioni i parė i themeluar prej Perėndisė, i ka hapur derėn tė gjitha llojeve tė imoralitetit. Nė kėtė studim, do ti hedhim njė sy asaj qė na mėson Krishti nė lidhje me martesėn.
Mėsuesi
Mbasi u nis prej andej, Jezusi shkoi nė krahinėn e Judesė gjatė Jordanit dhe pėrsėri u mblodhėn rreth tij turma; ai pėrsėri filloi ti mėsojė, siē e kishte zakon (Marku 10:1).
Marku e nis kėtė pasazh tė Biblės, duke na treguar se si Jezusi vazhdimisht, kudo qė tė shkonte, iu mėsonte njerėzve tė vėrtetėn. Kurrė nuk lexojmė nė Bibėl se Jezusi ndenji kot, qoftė edhe njė ditė tė vetme, por ashtu siē tha edhe profeti Isaia, Ai u pėrpoq qė tė mbillte nė breg tė tė gjithė ujėrave (Isaia 32:20). Zoti do tė korrė njė prodhim tė begatė nga fara qė mbolli nė zemrat, qė e pranuan mėsimin e Tij: Mbille farėn tėnde nė mėngjes dhe nė mbrėmje mos lėr dorėn tėnde tė pushojė, sepse ti nuk e di se cili nga tė dy do tė dalė mė mirė; ky apo ai, apo do tė jenė tė mirė qė tė dy (Predikuesit 11:6).
Shoqėria nė tė cilėn jetojmė, ka nevojė ta dijė se ēthotė Bibla, edhe pse mund ti mohojė mėsimet e saj. Jezusi nuk pushoi sė punuari, pavarėsisht nga fakti se shumica e atyre qė iu foli, i kishin ngurtėsuar vetė zemrat dhe i kishin mallkuar vetė shpirtrat. Kurrė nuk duhet tė heqim dorė nga tė mėsuarit e fjalės sė Perėndisė, edhe pse, pėr momentin, nuk shohim fryte pėr gjithė atė punė e lodhje qė kemi bėrė. E kemi pėr detyrė qė ti tregojmė kėsaj bote tė sėmurė nga mėkati rreth ilaēit tė vetėm, qė mund ta ēlirojė nga sėmundja. Duhet ta mbjellim e ta ujitim farėn, por ėshtė privilegji i Perėndisė qė ti marrė tė korrat: Kėshtu, pra, as ai qė mbjell, as ai qė ujit, nuk ėshtė gjė, por Perėndia qė rrit (1 Korintasve 3:7). Mund tė dalin ligje tė reja, tė cilat mund ta ndalojnė predikimin e fjalės sė Perėndisė, por ne duhet tė vazhdojmė tė predikojmė, pavarėsisht se ēthonė ato ligje. Ai do tė na shpėrblejė pėr besnikėrinė tonė nė kėtė drejtim: Por ai qė mbjell dhe ai qė ujit janė njė, dhe secili do tė marrė shpėrblimin e vet sipas mundit tė tij (1 Korintasve 3:8) Tė lumtė, shėrbėtor i mirė dhe besnik; ti u tregove besnik nė gjėra tė vogla, unė do tė tė vė mbi shumė gjėra; hyr nė gėzimin e zotit tėnd (Mateu 25:21).
Mėsimi
Dhe farisenjtė, pėr ta vėnė nė provė, e pyetėn: A ėshtė e ligjshme qė burri ta lė gruan?. Dhe ai, duke u pėrgjigjur, u tha atyre: Ēfarė ju ka urdhėruar Moisiu?. Ata thanė: Moisiu ka lejuar tė shkruhet letra e shkurorėzimit dhe ta lėsh gruan. Dhe Jezusi, duke u pėrgjigjur, u tha atyre: Pėr shkak tė ngurtėsisė sė zemrės suaj ai e shkroi atė rregull; por nė fillim tė krijimit, Perėndia i bėri mashkull e femėr. Pėr kėtė arsye njeriu do ta braktisė babanė e tij dhe nėnėn e tij dhe do tė bashkohet me gruan e tij; dhe tė dy do tė jenė njė mish i vetėm; kėshtu nuk janė mė dy, por njė mish i vetėm. Prandaj njeriu tė mos ndajė atė qė Perėndia e ka bashkuar!. Dhe nė shtėpi dishepujt e vet e pyetėn pėrsėri pėr kėtė ēėshtje. Atėherė ai u tha atyre: Ai qė lė gruan e vet dhe martohet me njė tjetėr, shkel kurorėn me tė. Po ashtu, nėse gruaja lė burrin e vet dhe martohet me njė tjetėr, shkel kurorėn (Marku 10:2-12).
Kėtu, Jezusi flet rreth dinjitetit dhe rėndėsisė sė martesės. Edhe nė epokėn e Tij, njerėzit synonin me mėnyra nga mė tė ndryshmet qė ta hedhnin poshtė martesėn, duke u munduar tė gjenin tė ēara brenda Ligjit tė Perėndisė dhe brenda ligjit tė vendit. Ata ia kishin mbushur mendjen vetes, duke thėnė se nyja, qė e mbante tė bashkuar lidhjen martesore, nuk ishte aq e fuqishme dhe se burri mund tė ndahej nga gruaja qoftė edhe pėr arsyen mė tė vogėl. Por, pikėrisht pėr kėtė arsye, Moisiu shkroi nė kėtė mėnyrė: Kur njė njeri merr njė grua dhe martohet me tė, dhe mė vonė ndodh qė ajo nuk e kėnaq mė, sepse ai ka gjetur nė tė diēka tė turpshme, le tė shkruajė njė shkresė ndarjeje, tia japė nė dorė dhe ta dėbojė nga shtėpia e saj; nė qoftė se ajo del nga shtėpia e saj dhe bėhet bashkėshorte e njė burri tjetėr, nė rast se bashkėshorti i fundit fillon ta urrejė, ai shkruan pėr tė njė shkresė ndarjeje, ia jep nė dorė dhe e dėbon nga shtėpia e tij, ose nė se bashkėshorti i fundit qė e kishte marrė pėr grua vdes, burri i parė qė e kishte dėbuar nuk do tė mund ta marrė pėrsėri pėr grua, pasi ajo ėshtė ndotur, sepse kemi tė bėjmė me njė akt tė neveritshėm nė sytė e Zotit; dhe ti nuk do ta njollosėsh me mėkat vendin qė Zoti, Perėndia yt, tė jep si trashėgimi (Ligji i Pėrtėrirė 24:1-4). E njėjta gjė vihet re edhe nė shoqėrinė tonė mėkatare, prandaj edhe jemi nėn gjykimin e Perėndisė.
Rrallėherė dėgjojmė tė pėrdoret fjala bashkėshort apo bashkėshorte. Pėrkundrazi, nė vend tė kėtyre fjalėve, dėgjojmė tė pėrdoret fjala partner. Nė shumicėn e rasteve, kjo ndodh, ngaqė personat nė fjalė nuk janė tė martuar, por bashkėjetojnė me njėr-tjetrin. Ka njerėz qė i ndrrojnė gratė, siē i ndrron edhe vetė mbreti! Tė bashkėjetuarit jashtė martesės ėshtė mėkat.
Jezusi kėtu na vė njė standart tė lartė e tė shenjtė. Ai iu kujton farisenjve Krijimin, kur Perėndia themeloi martesėn e parė mes burrit dhe gruas sė parė. Nė kėtė martesė tė parė, nuk egziston asgjė, qė tė sugjerojė qoftė edhe mundėsinė e divorcit. Ishte mėkati ai, qė i ndryshoi gjėrat. Divorci vjen gjithmonė si rezultat i mėkatit nė jetėn e njėrit apo tė tė dy bashkėshortėve. Zoti e thotė qartė se Perėndia kurrė nuk e pati si synim divorcin: Pėr kėtė arsye njeriu do tė braktisė babanė dhe nėnėn e tij dhe do tė bashkohet me gruan e tij, dhe do tė jenė njė mish i vetėm (Zanafilla 2:24). Perėndia do ti gjykojė tė gjithė ata, qė synojnė ta thyejnė kėtė parim, duke e lejuar divorcin, homoseksualitetin dhe ēdo lloj imoraliteti tjetėr: Prandaj njeriu tė mos ndajė atė qė Perėndia e ka bashkuar! (Marku 10:9). Divorci lejohet vetėm nė rast kurvėrie: Por unė ju them se kushdo qė e lėshon gruan e vet, pėrveē rastit tė kurvėrisė, dhe martohet me njė tjetėr, shkel kurorėn; edhe ai qė martohet me gruan e ndarė, shkel kurorėn (Mateu 19:9). Lejimi i divorcit nė kėtė rast bėhet jo vetėm ngaqė gruaja apo burri nuk i kanė qėndruar besnik premtimeve tė tyre martesore, por, sidomos, ngaqė kanė shkelur urdhėrimin e shtatė: Nuk do tė shkelėsh besnikėrinė bashkėshortore (Eksodi 20:14).
E dimė se Perėndia dha urdhėr qė bota tė popullohej nėpėrmjet martesės: Dil nga arka ti, gruaja jote, bijtė e tu dhe gratė e bijve tė tu bashkė me ty. Nxirr me vete tėrė kafshėt qė janė bashkė me ty, tė ēdo mishi qė tė jenė: zogj, bagėti dhe tėrė rrėshqanorėt qė zvarriten mbi tokė, me qėllim qė tė rriten shumė mbi tokė dhe tė jenė pjellorė e tė shumohen mbi tokė (Zanafilla 8:16-17). Martesa ishte jo vetėm pėr lumturinė dhe begatinė e njeriut, por gjithashtu edhe pėr tė sjellė nė jetė mė shumė shpirtra, qė tė mund tė popullonin Mbretėrinė e Qiellit. Ēdo gjė tjetėr, qė ėshtė jashtė kėtij rregulli, mund tė sjellė vetėm ngatėrresa dhe, mė nė fund, mund tė shkatėrrojė edhe vetė shoqėrinė. A i sjell kujt lumturi divorci e imoraliteti? Pėrkundrazi, ato janė shkaqe pėr shumė probleme shoqėrore. Ato ta shkatėrrojnė jetėn. Fėmijėt kanė nevojė qė nėna e babai tė jenė tė martuar e tė jetojnė sė bashku, me qėllim qė tė rriten nė njė familje stabėl e tė qėndrueshme. Sa mė shumė qė ligjet e njė kombi ti ngjajnė ligjit tė Krishtit, aq mė i lartė do tė jetė standarti moral i atij kombi.
Ka njerėz, qė i hyjnė martesės, pa u menduar mirė. Martesa, divorci dhe tė martuarit pėrsėri janė nė modė mes njerėzve tė famshėm (aktorėve, etj.). Por do tė vijė dita, kur kėta njerėz do ta paguajnė shtrenjtė liberalizmin e tyre. Shumica e martesave vijnė si rezultat i papjekurisė, i pasioneve, apo i arsyeve egoiste. Kėshtu pra, nuk ėshtė pėr tu habitur qė ka edhe kaq shumė divorce sot. Edhe Salomoni, njė nga burrat mė tė zgjuar qė ka parė bota, mėkatoi nė kėtė drejtim: A nuk mėkatoi, vallė, Salomoni, mbret i Izraelit, pėr kėto gjėra? Megjithatė midis kaq kombeve nuk pati njė mbret si ai; e donte Perėndia i tij, dhe Perėndia e kishte vendosur mbret mbi tėrė Izraelin; por gratė e huaja e bėnė edhe atė tė mėkatojė (Nehemia 13:26). Shumė njerėz e kuptojnė me vonesė se nuk janė martuar me personin e duhur. Kjo ėshtė arsyeja pse besimtarėt nuk duhet tė martohen me jobesimtarė. Por edhe nė kėtė situatė, Perėndia ėshtė nė gjendje tė kryejė mrekulli: Nė qoftė se njė vėlla ka njė grua jobesimtare dhe ajo pranon tė jetojė bashkė me tė, tė mos e lėrė atė. Edhe gruaja, qė ka njė burrė jobesimtar, nė qoftė se ai pranon tė jetojė bashkė me tė, tė mos e lėrė atė, sepse burri jobesimtar ėshtė shenjtėruar me anė tė gruas, dhe gruaja jobesimtare ėshtė shenjtėruar me anė tė burrit, sepse pėrndryshe fėmijėt do tė ishin tė papastėr; kurse kėshtu janė tė shenjtė. Nėse jobesimtari ndahet, le tė ndahet; nė kėto raste vėllai ose motra nuk janė mė tė lidhur; por Perėndia na ka thirrur nė paqe. Sepse ēfarė di ti, o grua, nėse ke pėr ta shpėtuar burrin? Ose ēdi ti, o burrė, nėse ke pėr ta shpėtuar gruan? (1 Korintasve 7:12-16).
Pėrfundim
Bota ka nevojė qė tė prezantohet pėrsėri me ato qė thotė Jezusi lidhur me martesėn. Djalli ėshtė pėrpjekur qė ta shkatėrrojė atė, qė Perėndia e ka themeluar si rregull. Dhe si rezultat, vetėm konflikte e ngatėrresa ka patur, kurdoherė qė djalli, me ēfarėdo lloj mėnyre, ia ka arritur qėllimit tė vet. Shkatėrrimi i martesės ėshtė bėrė shkak i pranisė sė imoralitetit nė kombin tonė sot. Kjo jo vetėm qė sjell hidhėrim nė jetėn e atyre qė divorcohen, por shkatėrron familje tė tėra. E, si rrjedhim, themeli mbi tė cilin ėshtė ngritur kombi, shkatėrrohet.
© Faqe e Krijuar 19 Maj 2007