Nė fillim (pjesa 3)

"Nė fillim Perėndia krijoi qiejt dhe tokėn" (Zanafilla 1:1).

Parathėnie

Evolucioni, i ēfarėdo lloj forme qoftė ai, bie nė kundėrshtim me atė, qė na mėson Bibla, lidhur me origjinėn e kėtij universi dhe jete nė tokė. Ata tė ashtu-quajtur 'tė krishterė', tė cilėt besojnė nė njė teori tė tillė, janė bėrė armiq tė Perėndisė, ngaqė nuk e kanė bazuar jetėn e tyre tek fjala e Tij. Nė kėtė pjesė tė studimit tonė, do tė zbulojmė arsyen e evolucionit.

Themeli

Ajo, qė na mėson Bibla rreth krijimit tė botės, ėshtė pjesė themelore e besimit tonė tė krishterė. Njė besimtar, qė e quan mith librin e Zanafillės, e ka quajtur gėnjeshtar vetė Perėndinė. Pėr mė tepėr, njė besimtar i tillė e ka humbur si besimin, ashtu edhe shpėtimin. Themeli, nė tė cilin bazohet e tėrė Bibla, do tė shkatėrrohet plotėsisht, po qe se nuk besojmė nė njė krijim tė botės nė gjashtė ditė, nė njė Adam dhe Evė tė vėrtetė, si edhe nė njė djall, qė i magjepsi ata tė dy. Sapo tė fillojmė tė themi se vargjet e para tė Zanafillės janė fantazi, atėherė do t'i konsiderojmė edhe shumė mrekulli tė tjera tė Perėndisė si budallallėqe tė pabesueshme. "Por nė fillim tė krijimit, Perėndia i bėri mashkull e femėr" (Marku 10:6). E si mund tė shpresojė njeriu se Shpėtimtari i shpirtit tė tij do ta pranojė atė nė Parajsė, nėse po ky njeri thotė se Jezusi nuk i dinte mirė tė gjitha faktet, se Ai besonte nė njė mith dhe se Ai kishte nevojė pėr inteligjencėn e Darvinit?

Mosbesimi

Tė shumtė janė ata, qė thonė se dyshimi dhe mosbesimi janė dy nga shkaqet kryesore e formulimit tė teorisė sė evolucionit dhe tė miratimit tė saj prej shkencėtarėve dhe sistemit arsimor tė kėsaj bote. Njerėz tė tillė, duke e hedhur poshtė atė qė thotė Bibla lidhur me krijimin, nuk e shohin tė nevojshme ta pranojnė Krishtin si Zotin dhe Shpėtimtarin e tyre personal. Kjo ėshtė pak a shumė e vėrtetė, sepse vetė Zoti Jezus Krisht i tha Nikodemit: "Nė qoftė se ju fola pėr gjėrat tokėsore dhe ju nuk besoni, si do tė mė besoni nėse ju flas pėr gjėrat qiellore?" (Gjoni 3:12). Ėshtė e vėrtetė se mendja e atij qė nuk beson nė Zot, nuk arrin ta kuptojė dot fjalėn e shfaqur tė Perėndisė. "Nė fakt mendja e kontrolluar nga mishi ėshtė armiqėsi kundėr Perėndisė, sepse nuk i nėnshtrohet ligjit tė Perėndisė dhe as nuk mundet" (Romakėve 8:7)... "Dhe njeriu natyror nuk i rrok gjėrat qė janė tė Frymės sė Shenjtė; sepse pėr tė janė marrėzi dhe nuk mund t’i njohė; sepse ato gjykohen frymėrisht" (1 Korintasve 2:14). Me pak fjalė, pra, ata qė besojnė tek teoria e evolucionit, nuk janė tė shpėtuar. "Sepse drejtėsia e Perėndisė ėshtė zbuluar nė tė nga besimi nė besim siē ėshtė shkruar: “I drejti do tė jetojė me anė tė besimit” (Romakėve 1:17).

Arsyeja

Siē e pamė mė lart, mosbesimi i Biblės ėshtė njė nga arsyet, (por jo arsyeja kryesore) qė i shkakton njerėzit tė besojnė nė teorinė e evolucionit. Teoria e evolucionit nuk i ka rrėnjėt tek shkenca, por tek mėkati. Ėshtė pikėrisht mėkati ai, qė nxorri nė dritė njė nga konceptet mė tė neveritshme tė njohura ndonjėherė prej njeriut. Teoria e evolucionit e pati fillimin e saj brenda mendjes sė Satanait, kur ai vetė e pyeti Evėn: "A ka thėnė me tė vėrtetė Perėndia" (Zanafilla 3:1). E bėri kėtė pyetje, jo me qėllim qė Eva t'i arsyetonte gjėrat vetė, por, pėrkundrazi, qė tė sillte mėkatin nė botė, nėpėrmjet mosbindjes ndaj fjalės sė Perėndisė. Nuk ishte tundimi, por mėkati ai, qė solli tė ligėn dhe vdekjen. "Prandaj, ashtu si me anė tė njė njeriu tė vetėm mėkati hyri nė botė dhe me anė tė mėkatit vdekja, po ashtu vdekja u shtri tek tė gjithė njerėzit, sepse tė gjithė mėkatuan" (Romakėve 5:12).

Teoria e evolucionit ėshtė e rrėnjosur nė mėkat. Me pak fjalė, pra, njeriu ka zgjedhur teorinė e evolucionit si njė alternativė ndaj fjalės sė shfaqur tė Perėndisė, ngaqė ai do tė mėkatojė, pa u ndjerė fajtor prej shenjtėrisė hyjnore. Kaini gjeti njė rrugė tjetėr pėr t'iu afruar Perėndisė, ngaqė "mėkati [po e ruante] tek porta" (Zanafilla 4:7). Kur e kuptojmė kėtė fakt, atėherė e kuptojmė arsyen pse njerėzit marrin vendim pėr tė besuar nė teorinė e evolucionit, nė vend qė tė vijnė tek Krishti pėr shpėtim. "Por ju nuk doni tė vini tek unė qė tė keni jetėn" (Gjoni 5:40)... "Tani gjykimi ėshtė ky: Drita erdhi nė botė dhe njerėzit deshėn errėsirėn mė tepėr se dritėn, sepse veprat e tyre ishin tė mbrapshta. Sepse kushdo qė bėn gjėra tė mbrapshta e urren dritėn dhe nuk vjen te drita, qė tė mos zbulohen veprat e tij" (Gjoni 3:19-20).

Teoria e evolucionit i jep njeriut rastin pėr ta hedhur poshtė ligjin e Perėndisė e pėr tė mėkatuar, pa patur frikė se do tė gjykohet njė ditė. Njerėzimi, duke pėrfshirė kėtu edhe Ēarls Darvinin, donte tė mėkatonte e tė bėnte si t'i donte qejfi dhe e vetmja mėnyrė pėr t'ia arritur kėsaj ishte duke e hequr mendjen prej ēdo lloj njohurie, qė kishte lidhje me Perėndinė. "Dhe meqenėse nuk e quajtėn me vend tė njihnin Perėndinė, Perėndia i dorėzoi nė njė mendje tė ēoroditur, pėr tė bėrė gjėra tė pahijshme, duke qenė tė mbushur plot me ēdo padrejtėsi, kurvėrim, mbrapshtėsi, lakmi, ligėsi; plot smirė, vrasje, grindje, mashtrim, poshtėrsi, mashtrues, shpifės, armiq tė Perėndisė, fyes, krenarė, mburravecė, trillues ligėsish, tė pabindur ndaj prindėrve, tė paarsyeshėm, tė pabesė, pa dashuri tė natyrshme, tė papajtueshėm, tė pamėshirshėm" (Romakėve 1:28-31). Teoria e evolucionit ia grabit njerėzimit jo vetėm shpėtimin, por edhe fuqinė pėr tė arsyetuar siē duhet. Prandaj edhe fėmijėve sot iu mėsohet nė shkollė se kanė ardhur prej majmunit, nė vend qė t'iu thuhet se janė krijuar sipas shėmbėlltyrės sė Perėndisė. Ata nuk dinė gjė fare as pėr Krijuesin, as pėr krijimin. "Por kujto Krijuesin tėnd nė ditėt e rinisė sate" (Predikuesit 12:1). Prandaj edhe nuk do tė mund tė shpėtojnė dot prej gjyqit, qė po afron. "Sepse zemėrimi i Perėndisė zbulohet nga qielli pėr ēdo pabesi e padrejtėsi tė njerėzve, qė mbysin tė vėrtetėn nė padrejtėsi" (Romakėve 1:18).

Pėrfundim

"Sepse njerėzit do tė jenė egoistė, lakmues parash, mburravecė, krenarė, blasfemues, tė pabindur ndaj prindėrve, mosmirėnjohės, tė paudhė, tė padhembshur, tė papajtueshėm, shpifės, tė papėrmbajtur, mizorė, qė s’e duan tė mirėn, tradhtarė, kokėshkretė, fodullė, dėfrimdashės mė fort se perėndidashės, tė perėndishėm nė dukje, por mohues tė fuqisė sė saj; edhe nga kėta largohu" (2 Timoteut 3:2-5).

Ata qė besojnė se Bibla ėshtė e vėrteta, e kanė pėr detyrė qė ta predikojnė, ta mėsojnė e ta mbrojnė atė. Por, sė pari, duhet ta studjojmė atė pėr veten tonė, qė tė mund t'iu tregojmė tė tjerėve se kush ėshtė Perėndia. "Madje shenjtėroni Zotin Perėndinė nė zemrat tuaja dhe jini gjithnjė gati pėr t’u pėrgjigjur nė mbrojtjen tuaj kujtdo qė ju kėrkon shpjegime pėr shpresėn qė ėshtė nė ju, por me butėsi e me druajtje" (1 Pjetrit 3:15). Ka raste, kur do tė na duhet ta hedhim poshtė teorinė e evolucionit. Por, s'ka dyshim se do tė na duhet gjithashtu, qė t'i ndihmojnė ata, qė besojnė nė njė teori tė tillė, ta shohin se janė mėkatarė, qė kanė nevojė pėr Shpėtimtarin. "Kjo fjalė ėshtė e sigurt e denjė pėr t’u pranuar plotėsisht, qė Krishti Jezus erdhi nė botė pėr tė shpėtuar mėkatarėt" (1 Timoteut 1:15). Ata, qė thonė se janė tė shpėtuar, por qė mbeten tė bindur se teoria e evolucionit ėshtė e vėrteta, nuk bėjnė gjė tjetėr veēse shkatėrrojnė veten. "Duke pasur besim dhe ndėrgjegje tė mirė, sepse disa, duke e hedhur poshtė, u bėnė lundėrthyerje nė besim" (1 Timoteut 1:19)... "Nė fakt cilėsitė e tij tė padukshme, fuqia e tij e pėrjetshme dhe hyjnia e tij, duke qenė tė dukshme nėpėrmjet veprave tė tij qė nga krijimi i botės, shihen qartė, me qėllim qė ata tė jenė tė pafalshėm" (Romakėve 1:20). Pak rėndėsi ka sesa tė drejta mund tė duken justifikimet e atyre, qė nuk pranojnė tė vijnė tek Krishti pėr shpėtim. Prapėseprapė, duhet tė mos harrojmė se ndėrgjegja e njerėzve tė tillė ėshtė e ndotur prej mėkatit.

  © 20/2/2009