Nė fillim (pjesa 4)

"Nė fillim Perėndia krijoi qiejt dhe tokėn. Toka ishte pa trajtė, e zbrazėt dhe errėsira mbulonte sipėrfaqen e humnerės; dhe Fryma e Perėndisė fluturonte mbi sipėrfaqen e ujėrave. Pastaj Perėndia tha: "U bėftė drita!". Dhe drita u bė." (Zanafilla 1:1-3).

Parathėnie

Vargjet e para tė Zanafillės na e tėrheqin vėmendjen tek Krijuesi i tė gjitha gjėrave tė krijuara. Kėtu shohim fillimin e universit dhe planin e Perėndisė pėr krijimin e njė banese pėr njeriun. Ata, qė e refuzojnė Perėndinė si Krijues, janė nė errėsirė shpirtėrore, ngaqė nuk e kuptojnė dot sesi filloi jeta nė tokė.

Pėrpara gjithēkaje tjetėr

Perėndia ėshtė origjina e jetės. Ai ka egzistuar, para se tė krijohej universi. Vetė llogjika na thotė se duhet tė ketė patur njė shkak, qė bėri qė tė egzistojė gjithēka. Pėr ata qė nuk besojnė, ky shkak ėshtė njė i ashtu-quajtur 'shpėrthim i madh', kurse pėr ata qė besojnė, ky shkak ėshtė vetė Perėndia.

Perėndia ėshtė i pėrjetshėm, d.m.th. Ai gjithmonė ka egzistuar. "Perėndia i kohėve tė lashta ėshtė streha jote dhe poshtė teje ndodhen krahėt e tij tė pėrjetshėm" (Ligji i Pėrtėrirė 33:27)... "Tė merrni vesh qė unė jam. Para meje asnjė Perėndi nuk u formua dhe pas meje nuk do tė ketė asnjė tjetėr" (Isaia 43:10). Po tė kishim mundėsi tė ktheheshim pas nė tė shkuarėn, do ta gjenim Perėndinė atje: "Para se tė kishin lindur malet dhe para se ti tė kishe formuar tokėn dhe botėn, madje nga mot dhe pėrjetė ti je Perėndia" (Psalmi 90:2). Po tė kishim mundėsi tė udhėtonim nė tė ardhmen, pėrsėri do ta gjenim Perėndinė atje: "Qė, nė kohėn e caktuar, do ta tregojė i lumi e i vetmi sundimtar, Mbreti i mbretėrve dhe Zot i zotėrve, ai qė i vetmi e ka pavdekėsinė dhe rri nė dritė tė paafrueshme, tė cilėn asnjė njeri nuk e ka parė kurrė dhe as mund ta shohė; atij i qoftė nderi dhe pushteti i pėrjetshėm" (1 Timoteut 6:15-16).

Ata, qė i besojnė Perėndisė sė pėrjetshėm, Krijuesit tė gjithēkaje, marrin prej Tij jetė tė pėrjetshme. "Sepse Perėndia e deshi aq botėn, sa dha Birin e tij tė vetėmlindurin, qė, kushdo qė beson nė tė, tė mos humbasė, por tė ketė jetė tė pėrjetshme" (Gjoni 3:16)... "Nė tė vėrtetė, nė tė vėrtetė po ju them: Ai qė e dėgjon fjalėn time dhe beson nė atė qė mė ka dėrguar, ka jetė tė pėrjetshme, dhe ai nuk vjen nė gjyq, por ka kaluar nga vdekja nė jetė" (Gjoni 5:24). Siē e shohim, pra, ata, qė e hedhin poshtė egzistencėn e Krijuesit, apo qė ia vjedhin Atij lavdinė, duke besuar nė teorinė e evolucionit, nuk mund tė kenė jetė tė pėrjetshme.

Krijimi nuk ėshtė Perėndi

Ėshtė Perėndia Ai, qė krijoi universin, ndaj edhe krijimi (ose natyra) nuk ėshtė Perėndi. Vargjet e para tė Zanafillės e hedhin poshtė ateizmin, e shkatėrrojnė panteizmin (d.m.th. besimin nė shumė perėndi), si edhe e konsiderojnė si mith teorinė e evolucionit.

Perėndia e planifikoi dhe e krijoi universin pėr lavdinė e Tij. "Qiejtė tregojnė lavdinė e Perėndisė dhe kupa qiellore shpall veprėn e duarve tė tij. Njė ditė i flet ditės tjetėr dhe njė natė ia tregon tjetrės" (Psalmi 19:1-2). Tė gjitha lulet dhe bimėt na tregojnė se Ai ėshtė njė Perėndi i dashur, qė kujdeset shumė pėr ne. "Pse shqetėsoheni pėr veshjen tuaj? Vini re si rriten zambakėt e fushės: ata nuk lodhen dhe nuk tjerrin; dhe unė, pra, po ju them se Salomoni vetė, me gjithė lavdinė e tij, nuk ishte veshur si ndonjė nga ata. Tani nėse Perėndia e vesh kėshtu barin e fushės, qė sot ėshtė dhe nesėr hidhet nė furrė, vallė nuk do t’ju veshė shumė mė tepėr ju, njerėz besimpakė?" (Mateu 6:28-30). Edhe deti e njeh Krijuesin e vet. "Dhe ai si u zgjua, e qortoi erėn dhe i foli detit: “Pusho dhe fashitu!”. Dhe era pushoi dhe u bė qetėsi e madhe. Atėherė u tha atyre: “Pse jeni ju aq frikacakė? Vallė, si nuk keni besim?”. Dhe ata i zuri njė frikė e madhe dhe i thoshnin njėritjetrit: “Vallė, kush ėshtė ky, qė po i binden edhe era edhe deti?” (Marku 4:39-41).

Natyra ėshtė njė dėshmi e gjallė dhe e dukshme e egzistencės sė Perėndisė, sepse pėr 6000 vjet me rradhė, ajo ka treguar se Ai ėshtė Krijuesi. "Nuk kanė gojė, as fjalė; zėri i tyre nuk dėgjohet; por harmonia e tyre pėrhapet mbi gjithė dheun dhe mesazhi i tyre arrin deri nė skajin e botės" (Psalmi 19:3-4)... "Nė fakt cilėsitė e tij tė padukshme, fuqia e tij e pėrjetshme dhe hyjnia e tij, duke qenė tė dukshme nėpėrmjet veprave tė tij qė nga krijimi i botės, shihen qartė, me qėllim qė ata tė jenė tė pafalshėm" (Romakėve 1:20). Kjo do tė thotė se ēdo njeri, qė ka lindur nė kėtė botė, ka pėr t'i dhėnė llogari njė ditė Perėndisė pėr besimin ose mungesėn e besimit tė tij tek Krijuesi i universit.

Rregulli hyjnor

Perėndia nuk ėshtė njė Perėndi i kaosit, por i rregullit, sepse Ai e transformoi atė qė ishte e zbrazėt, nė diēka tė bukur e tė mrekullueshme. Nuk ishte, pra, njė shpėrthim i madh aksidental e kaotik, por njė Perėndi i rregullit, Ai qė bėri qė tė egzistojė gjithēka, nėpėrmjet fjalės sė Tij tė folur. Fryma e Shenjtė nuk bėri qė jeta tė egzistojė thjesht rastėsisht, por Ai lėvizi qetėsisht e me njė qėllim tė caktuar.

Perėndia vepron kėshtu edhe nė jetėn tonė. Tek Krishti vijmė pėrmes besimit, ndėrkohė qė Fryma e Perėndisė vepron brenda nesh: "Nė tė vėrtetė, nė tė vėrtetė po tė them qė nėse njė nuk ka rilindur, nuk mund ta shohė mbretėrinė e Perėndisė”... “Nė tė vėrtetė, nė tė vėrtetė po tė them se kush nuk ka lindur nga uji dhe nga Fryma, nuk mund tė hyjė nė mbretėrinė e Perėndisė" (Gjoni 3:3, 5). Perėndia krijon diēka, qė nuk ka egzistuar mė parė: "Prandaj nėse dikush ėshtė nė Krishtin, ai ėshtė njė krijesė e re; gjėrat e vjetra kanė shkuar; ja, tė gjitha gjėrat u bėnė tė reja" (2 Korintasve 5:17). Ai na e ndez dritėn e shpirtit, qė dikur ishte shpirtėrisht i vdekur e nė errėsirė. "Unė jam drita e botės; kush mė ndjek nuk do tė ecė nė errėsirė, por do tė ketė dritėn e jetės” (Gjoni 8:12). Qė nga ai moment, Ai na e ndriēon rrugėn pėr nė Mbretėrinė e Tij: "Fjala jote ėshtė njė llambė nė kėmbėn time dhe njė dritė nė shtegun tim" (Psalmi 119:105)... "Zoti ėshtė drita ime dhe shpėtimi im" (Psalmi 27:1).

Pėrfundim

Krijuesi i pėrjetshėm ėshtė origjina e jetės fizike dhe tė asaj shpirtėrore. Ata, qė nuk e pranojnė Atė si Krijues, e mohojnė gjithashtu edhe si Shpėtimtar. E ngaqė jeta e njerėzve ėshtė nė duart e Perėndisė, tė gjithė duhet tė bėhen gati pėr ta takuar njė ditė Atė: "Ditėt e viteve tona shkojnė deri nė shtatėdhjetė vjet dhe pėr mė tė fortėt nė tetėdhjetė, por ajo qė pėrbėn krenarinė e tyre nuk ėshtė veēse mundim dhe dėshirė pėr t’u dukur, sepse kalon me tė shpejtė dhe ne fluturojmė tutje. Kush e njeh forcėn e zemėrimit tėnd dhe mėrinė tėnde sipas frikės qė duhet pasur prej teje? Na mėso, pra, tė numėrojmė ditėt tona pėr tė pasur njė zemėr tė urtė" (Psalmi 90:10-12). Njeriu ka garancinė e jetės sė pėrjetshme, vetėm atėherė kur i beson Zotit Jezus Krisht: "Jua shkrova kėto gjėra juve qė besoni nė emrin e Birit tė Perėndisė, qė tė dini se keni jetėn e pėrjetshme dhe qė tė besoni nė emrin e Birit tė Perėndisė" (1 Gjonit 5:13).   

© 28/2/2009