Sa hir madhėshtor!

 “I bekuar qoftė Perėndia, Ati i Zotit tonė Jezu Krisht, qė na bekoi me ēdo bekim frymėror nė vendet qiellore nė Krishtin, sikurse na zgjodhi nė tė pėrpara se tė themelohej bota, qė tė jemi tė shenjtė dhe tė papėrlyer pėrpara tij nė dashuri, duke na paracaktuar qė tė birėsohemi nė veten e tij me anė tė Jezu Krishtit, sipas pėlqimit tė vullnetit tė vet, pėr lėvdim tė lavdisė sė hirit tė tij, me tė cilin na bėri tė pėlqyer nė tė dashurin Birin e tij, nė tė cilin kemi shpengimin me anė tė gjakut tė tij, faljen e mėkateve sipas pasurivė sė hirit tė tij” (Efesianėve 1:3-7).

Parathėnie

Asnjėra prej feve jo-biblike nuk arrin ta kuptojė dot se ē’ėshtė hiri i Perėndisė. Mund ta pėrdorin fjalėn “hir”, por me njė kuptim komplet tė kundėrt prej atij, qė na shfaqet nė Bibėl. Madje ka edhe tė krishterė, qė nuk e kanė kuptuar plotėsisht se ē’ėshtė hiri, apo se pėrse na nevojitet ai. Tek fjalori Uebster, “hiri” pėrkufizohet si “favor”, apo si “dashuria dhe mbrojtja hyjnore e Perėndisė pėr njerėzimin”. Hiri, pra, ėshtė favori i pamerituar i Perėndisė. Perėndia e pėrkufizon hirin si “Jezus Krishti” dhe si shpėtimi, qė mund tė sjellė vetėm Ai. “Unė kam ardhur qė tė kenė jetė e ta kenė me bollėk” (Gjoni 10:10). Dikush e ka pėrshkruar kėshtu hirin: “Dhuratat e Perėndisė tė paguara prej Krishtit”.

Na duhet hiri

Ēdo burrė, grua, apo fėmijė, ėshtė fajtor pėrpara Perėndisė sė shenjtė, qė ka krijuar gjithēka. Ēdo njeri ėshtė mėkatar, i humbur dhe i destinuar pėr nė Ferr, po qe se nuk pendohet dhe nuk kthehet tek Krishti. Shumica e njerėzve, qė e kuptojnė se janė mėkatarė, mundohen ta zgjidhin problemin, duke bėrė vepra bamirėsie, apo duke kryer rite tė ndryshme fetare. Por, nė fakt, kėto veprime e mohojnė hirin shpėtim-dhėnės, qė na ofron Perėndia. “Unė nuk e hedh poshtė hirin e Perėndisė sepse, nė qoftė se drejtėsia vjen me anė tė ligjit, atėherė Krishti ka vdekur mė kot” (Galatasve 2:21). Edhe sikur tė ishte e mundur qė njė njeri tė jetonte njė jetė tė ndershme, qė nga momenti kur e kuptoi se ishte vėrtet mėkatar, prapėseprapė ai (ajo) nuk do tė mund ta ēlironte dot veten prej pasojave tė mėkateve tė sė shkuarės. Prandaj, pra, ēdo njeri ėshtė fajtor dhe, si i tillė, duhet ndėshkuar. “Sepse paga e mėkatit ėshtė vdekja, por dhuntia e Perėndisė ėshtė jeta e pėrjetshme nė Jezu Krishtin, Zotin tonė” (Romakėve 6:23).

Kjo do tė thotė se nuk mund ta shpėtojmė dot veten dhe, si rrjedhim, nuk mund t’i shpėtojmė dot as tė tjerėt. Si mund t’i shpėtojė mėkatari mėkatarėt? Pėr mė tepėr, as qė nuk mund tė bėjmė dot pazar me Perėndinė, duke e paguar Atė me anė veprash bamirėsie, apo pėrmes kryerjes sė aktiviteteve tė ndryshme fetare, apo qoftė edhe duke i zbatuar me pėrpikmėri tė Dhjetė Urdhėrimet, me qėllim qė tė marrim shpėtimin. Duke vepruar kėshtu, i themi Atij se s’kemi nevojė pėr Tė. “Edhe atij qė vepron, shpėrblimi nuk i konsiderohet si hir por si borxh” (Romakėve 4:4). Perėndia nuk na ka asnjė borxh. Pėrkundrazi, i jemi ne borxhlinj Atij. “Dhe, po tė jetė prej hirit, nuk ėshtė mė prej veprash, pėrndryshe hiri nuk do tė ishte mė hir, pėrndryshe vepra nuk do tė ishte mė vepėr” (Romakėve 11:6).

Perėndia na ofron hirin

“Sepse hiri shpėtues i Perėndisė iu shfaq gjithė njerėzve” (Titit 2:11). Ky hir gjendet vetėm nė gjakun shpengues tė Krishtit. Ai, qė ishte pa mėkat, vdiq nė kryq, nė vend tė mėkatarėve. “Kjo fjalė ėshtė e sigurt e denjė pėr t’u pranuar plotėsisht, qė Krishti Jezus erdhi nė botė pėr tė shpėtuar mėkatarėt” (1 Timoteut 1:15). U desh njė hir i tepėrt, aty ku mėkati ishte i tepruar. “Por aty ku mėkati ėshtė i tepruar, hiri ėshtė akoma mė i tepėrt” (Romakėve 5:20)... “Nė fakt, nė qoftė se prej shkeljes sė kėtij njėrit vetėm vdekja mbretėroi pėr shkak tė atij njėrit, akoma mė shumė ata qė marrin bollėkun e hirit dhe tė dhuratės se drejtėsisė do tė mbretėrojnė nė jetė me anė tė atij njėrit, qė ėshtė Jezu Krishtit” (Romakėve 5:17). Ky hir ia mposht fuqinė mėkatit. “Nė fakt mėkati nuk do tė ketė mė pushtet mbi ju, sepse nuk jeni nėn ligj, por nėn hir” (Romakėve 6:14).

Hiri ėshtė falas

Hiri ėshtė njė dhuratė, qė Perėndia iua jep falas mėkatarėve, tė cilėt i besojnė Krishtit. “Ju nė fakt, jeni tė shpėtuar me anė tė hirit, nėpėrmjet besimit, dhe kjo nuk vjen nga ju, po ėshtė dhurata e Perėndisė, jo nga vepra, qė tė mos mburret askush” (Efesianėve 2:8-9). Prandaj edhe hiri ėshtė kaq madhėshtor, ngaqė Perėndia, ndaj tė Cilit kemi mėkatuar, u bė Vetė mjeti pėr tė na ēliruar. “Mirėpo hiri nuk ėshtė si shkelja; nėse nė fakt pėr shkak tė shkeljes sė njė njeriu tė vetėm vdiqėn shumė, shumė mė tepėr hiri i Perėndisė dhe dhurata me anė tė hirit e njė njeriu, Jezu Krishtit, i teproi pėr shumė tė tjerė” (Romakėve 5:15).

Hiri ėshtė vėrtet falas, por, nė tė njėjtėn kohė, ai duhet marrė me anė tė besimit, me qėllim qė tė na bėjė efekt. “Dhe ne tė gjithė morėm, prej mbushullisė sė tij, hir mbi hir. Sepse Ligji u dha nėpėrmjet Moisiut, por hiri dhe e vėrteta erdhėn nėpėrmjet Jezu Krishtit” (Gjoni 1:16-17). Nuk kemi opcione tė shumta, kur vjen puna pėr ta zgjedhur hirin dhe shpėtimin. Ose i pranojmė ato nė Jezus Krishtin, ose i hedhim poshtė fare dhe zgjedhim rrugėn e Ferrit. “Sepse tė gjithė mėkatuan dhe u privuan nga lavdia e Perėndisė, por janė shfajėsuar falas me anė tė hirit tė tij, nėpėrmjet shpengimit qė ėshtė nė Krishtin Jezus. Atė ka paracaktuar Perėndia pėr tė bėrė shlyerjen nėpėrmjet besimit nė gjakun e tij, pėr tė treguar kėshtu drejtėsinė e tij pėr faljen e mėkateve, qė janė kryer mė parė gjatė kohės sė durimit tė Perėndisė” (Romakėve 3:23-25).

Pėrfundim 

Hiri i Perėndisė ėshtė mė i madh, sesa mėkati ynė. Ky hir, jo vetėm qė na sjell shpėtim, por na jep gjithashtu edhe fuqinė pėr ta jetuar jetėn e krishterė. “Por me hirin e Perėndisė jam ai qė jam; dhe hiri i tij ndaj meje nuk qe i kotė, madje jam munduar mė shumė se gjithė tė tjerėt, jo unė, por hiri i Perėndisė qė ėshtė me mua” (1 Korintasve 15:10). Hiri ėshtė dashuria e shfaqur e Perėndisė. Njė dashuri e tillė ėshtė produkt i mėshirės dhe i zemėrgjerėsisė sė Tij. “Por ti je njė Perėndi i gatshėm qė tė falė, shpirtmadh, plot mėshirė, i ngadalshėm nė zemėrim dhe plot mirėsi” (Nehemia 9:17).

© 15/5/2010