Pse ėshtė kaq e veēantė Besėlidhja e Re?

“Ja do tė vijnė ditėt," thotė Zoti, "nė tė cilat do tė vendos njė besėlidhje tė re me shtėpinė e Izraelit dhe me shtėpinė e Judės; jo si besėlidhja qė kam vendosur me etėrit e tyre ditėn kur i zura pėr dore pėr t’i nxjerrė nga vendi i Egjiptit, sepse ata e shkelėn besėlidhjen time, ndonėse unė isha Perėndia i tyre," thotė Zoti. "Por kjo ėshtė besėlidhja qė do tė vendos me shtėpinė e Izraelit mbas atyre ditėve," thotė Zoti: "Do ta shtie ligjin tim nė mendjen e tyre dhe do ta shkruaj mbi zemrėn e tyre, dhe unė do tė jem Zoti i tyre dhe ata do tė jenė populli im. Ata nuk do tė mėsojnė secili tė afėrmin e tij dhe secili vėllanė e tij, duke thėnė: "Njihni Zotin!," sepse tė gjithė do tė mė njohin, nga mė i vogli e deri te mė i madhi," thotė Zoti. "Sepse unė do ta fal paudhėsinė e tyre dhe nuk do ta kujtoj mė mėkatin e tyre"”. (Jeremia 31:31-34)

Parathėnie

Nė tekstin e mėsipėrm na premtohet se “Besėlidhja e Re” do tė jetė tėrėsisht e ndryshme nga besėlidhja e themeluar mbi malin e Sinait. Nuk do ta gėzojmė besėlidhjen “e re”, po qe se akoma zbatojmė atė tė vjetrėn. Isaia profetizoi se “Besėlidhja e Re” do tė jetė njė “besėlidhje e pėrjetshme” (Isaia 61:8), prandaj ajo nuk mund tė egzistojė bashkarisht me besėlidhjen e vjetėr. “Besėlidhja e Re” e pėrfshin brenda saj edhe atė tė vjetrėn.

Duke patur frikė nga hija

“Po tani Krishti mori njė shėrbesė edhe mė tė shquar, sepse ėshtė ndėrmjetėsi i njė besėlidhjeje mė tė mirė, qė bazohet mbi premtime mė tė mira, sepse, nė qoftė se Besėlidhja e parė do tė qe e patėmetė, nuk do tė qe nevoja tė kėrkohej vend pėr njė tjetėr. Sepse Perėndia, duke i qortuar, thotė: “Ja po vijnė ditėt kur do tė bėj njė Besėlidhje tė re me shtėpinė e Izraelit dhe me shtėpinė e Judės, jo si besėlidhja qė bėra me etėrit e tyre, ditėn qė i mora pėr dore pėr t’i nxjerrė jashtė nga toka e Egjiptit, sepse ata nuk qėndruan besnikė nė Besėlidhjen time, dhe unė i braktisa, thotė Zoti. Dhe kjo ėshtė besėlidhja qė unė do tė bėj me shtėpinė e Izraelit pas atyre ditėve, thotė Zoti: unė do t’i shtie ligjet e mia nė mendjet e tyre dhe do t’i shkruaj nė zemrat e tyre, dhe do tė jem Perėndia e tyre dhe ata do tė jenė populli im. Dhe askush nuk do tė mėsojė mė tė afėrmin e tij, askush vėllanė e vet, duke thėnė: "Njih Perėndinė!". Sepse tė gjithė do tė mė njohin, nga mė i vogli e deri tek mė i madhi prej tyre, sepse unė do tė jem i mėshirshėm pėr paudhėsitė e tyre dhe nuk do tė kujtoj mė mėkatet e tyre dhe keqbėrjet e tyre”. Duke thėnė "njė besėlidhje e re," ai e vjetėroi tė parėn; edhe ajo qė vjetrohet dhe plaket ėshtė afėr prishjes” (Hebrenjve 8:6-13).

Besėlidhja e Sinait ishte njė dokument ligjor pėr tė qeverisur njė popull, qė vazhdimisht e refuzonte t’i bindej Perėndisė me anė tė dashurisė dhe besimit. Atyre nuk iu mbetej gjė tjetėr veēse tė dridheshin tek qėndronin pranė malit, por Zoti nuk donte qė ata t’i pėrgjigjeshin fjalės sė Tij nė kėtė mėnyrė.

Besėlidhja e vjetėr ishte “modeli” i njė “besėlidhjeje mė tė mirė”, e cila do tė jepej nėpėrmjet Jezus Krishtit mbi malin e Kalvarit (Hebrenjve 8:5-6). Hebrenjtė kanė qenė gjithmonė tė kėnaqur me ritet dhe ceremonitė e gjendura nė Ligjin e Moisiut, madje edhe kur pėr ta ishte e pamundur tė justifikoheshe nga Perėndia pėrmes kėtyre ceremonive. Kėto rite dhe ceremoni shkaktonin njė ndjenjė bamirėsie tek ai person qė i kryente ato, por, nė tė vėrtetė, ato nuk e bėnin dot atė njeri tė pėrsosur. Kėnaqėsia qė sillnin kėto ligje tė shkruara mbi pllaka guri, i ngjasonte asaj kėnaqėsie qė tė jep njė foto e bukur e njė shtėpie, qė e sheh nė vitrinėn e dyqanit, por qė akoma se ke tė tėnden. Tė krishterėt qė besojnė tek Bibla, e kanė nė zotėrim tė tyre “besėlidhjen e pėrjetshme” dhe “mė tė mirė”, sepse ata e kanė tė shkruar atė “nė mendjet e tyre” dhe “nė zemrat e tyre” (Hebrenjve 8:10).

Mė e mirė dhe mė efikase

Pse ėshtė “Besėlidhja e Re” mė e mirė dhe mė fryt-dhėnėse sesa ajo e vjetra? Si fillim, Ligji i Moisiut nuk mund ta bėnte tė pėrsosur asnjė gjė apo asnjė njeri. Ky ligj ishte mjeti qė pėrdori Perėndia pėr t’i hapur rrugėn njė “shprese mė tė mirė” tė gjendur tek “Besėlidhja e Re”: “Sepse ligji nuk mbaroi asnjė lloj pune, po futi njė shpresė mė tė mirė, me anė tė sė cilės i afrohemi Perėndisė” (Hebrenjve 7:19).

Nuk e kishte fajin Ligji, sepse ai vetė ishte i pėrsosur, por njerėzimi e pati tė vėshtirė qė t’i bindej Ligjit : “Sepse ligji i Frymės i jetės nė Jezu Krishtin mė ēliroi nga ligji i mėkatit dhe i vdekjes. Sepse atė qė ishte e pamundur pėr ligjin, sepse ishte pa forcė pėr shkak tė mishit, Perėndia, duke dėrguar birin e vet nė shėmbėllim mishi mėkatar, edhe pėr mėkat, e dėnoi mėkatin nė mish” (Romakėve 8:2-3). Perėndia e pėrdori Ligjin pėr ta bindur njeriun se ishte mėkatar.

Besėlidhja e vjetėr nisi tė vjetėrohej, nė momentin kur Perėndia foli pėr njė “Besėlidhje tė Re”. Duke marrė parasysh kėtė aspekt, mund tė themi se Ligji nuk u anullua, por ishte drejt skadimit, derisa tė themelohej “Besėlidhja e Re” nė Krishtin. Data e skadimit tė Ligjit ishte pikėrisht ai moment, kur Krishti vdiq mbi kryq pėr mėkatin tonė. Tani ne jemi bėrė pjesėmarrės tė njė “besėlidhjeje tė pėrjetshme” dhe marrim “premtimin e njė trashėgimisė sė amshuar”… “Pėr kėtė arsye ai ėshtė ndėrmjetėsi i Besėlidhjes sė re qė, me anė tė vdekjes qė u bė pėr shpėrblimin e shkeljeve qė u kryen gjatė Besėlidhjes sė parė, tė thirrurit tė marrin premtimin e trashėgimisė sė amshuar” (Hebrenjve 9:15).

E themeluar mbi premtime tė pakushtėzuara

Vini re se njeriu nuk luan asnjė rol, kur vjen puna pėt ta sjėllė “Besėlidhjen e Re”. Nuk shohim ndonjė Moisi, qė t’i ngjitet malit pėr ta marrė besėlidhjen. Pėrkundrazi, Perėndia zbret vetė nė Personin e Krishtit, pėr ta shkruar kėtė besėlidhje nė zemrat tona. Sakrifica sublime e Krishtit ishte plotėsisht plan, qėllim dhe vepėr e Perėndisė: “Zoti bėri qė tė bjerė mbi tė paudhėsia e ne tė gjithėve” (Isaia 53:6).

Ata qė e zbatonin besėlidhjen e vjetėr, i bindeshin Perėndisė nga frika, por jo me njė zemėr tė gatshme plot dashuri. Si komb, Izraeli kishte njohuri rreth Perėndisė, por tė paktė ishin ata, qė kishin njė marrėdhėnie personale me Tė. Por tani, nėn “Besėlidhjen e Re”, ēdo besimtar mund ta njohė Zotin nė mėnyrė personale. “Ndėrmjetėsi” ynė ishte Ai qė na prezantoi me Perėndinė: “Ai ėshtė ndėrmjetėsi i Besėlidhjes sė re” (Hebrenjve 9:15), Ai “ėshtė ndėrmjetėsi i njė besėlidhjeje mė tė mirė” (Hebrenjve 8:6), dhe Ai “ėshtė ndėrmjetėsi midis Perėndisė dhe njerėzve” (1 Timoteut 2:5).

Besimtari i Dhiatės sė Re e di se atij i janė falur mėkatet, jo sepse ai e meriton, apo sepse ai e zbaton Ligjin, por i janė falur vetėm nėpėrmjet gjakut faj-shlyes tė Krishtit. Ndėrkohė qė besėlidhja e vjetėr ia kujtonte vazhdimisht mėkatarit mėkatet e tij tė shkuara, “por nė kėto flijime pėrtėrihet ēdo vit kujtimi i mėkateve” (Hebrenjve 10:3), “Besėlidhja e Re” na siguron se Perėndia kurrė nuk do t’i mbajė mend mėkatat tona: “Kjo ėshtė Besėlidhja qė unė do tė bėj me ata pas atyre ditėve, thotė Perėndia, unė do t’i shtie ligjet e mia nė zemrat e tyre dhe do t’i shkruaj nė mendjet e tyre”, shton: “Dhe nuk do t’i kujtoj mė mėkatet e tyre dhe paudhėsitė e tyre” (Hebrenjve 10:16-17)… “Sepse unė do tė jem i mėshirshėm pėr paudhėsitė e tyre dhe nuk do tė kujtoj mė mėkatet e tyre dhe keqbėrjet e tyre” (Hebrenjve 8:12). Gjithashtu, Perėndia na kėnaq me faktin se bėhemi fėmijėt e Tij, nė momentin kur e pranojmė se gjaku i Krishtit ėshtė i mjaftueshėm pėr shpėtimin tonė. “Prej kėtij vullneti, ne jemi shenjtėruar me anė tė kushtimit tė trupit tė Jezu Krishtit, qė u bė njė herė pėr tė gjithė” (Hebrenjve 10:10).

Bazuar tek Jezusi

“Besėlidhja e Re” ėshtė plotėsisht e bazuar tek Zoti Jezus Krisht dhe tek gjaku i Tij i derdhur pėr ne mbi Kalvar. “Ky ėshtė gjaku im, gjaku i besėlidhjes sė re, i cili ėshtė derdhur pėr shumė pėr faljen e mėkatėve” (Mateu 26:28). Besėlidhja e vjetėr nuk mund ta ēlironte njeriun nga mėkati, edhe pse sakrifikoheshin kafshė tė panumėrta. Nė fakt, tė gjithė ata qė i thernin kėto kafshė, mbeteshin akoma “tė vdekur nė faje dhe nė mėkate” (Efesianėve 2:1), edhe pas sakrifikimit tė kafshės. Vetėm gjaku faj-shlyes i Krishtit mund ta heqė mėkatin. “Por Krishti, qė erdhi si kryeprift i tė mirave qė do tė vijnė nė tė ardhmen, duke kaluar nėpėr njė tabernakull mė tė madh e mė tė pėrkryer, qė s’ėshtė bėrė me dorė, pra, qė nuk ėshtė e kėsaj krijese, hyri njė herė e pėrgjithmonė nė shenjtėrore, jo me gjakun e cjepve dhe tė viēave, por me gjakun e vet, dhe fitoi njė shpėtim tė amshuar… dhe jo pėr ta kushtuar si fli veten e vet shumė herė, sikurse kryeprifti qė hyn vit pėr vit nė shenjtėrore me gjak qė s’ėshtė i veti, sepse pėrndryshe ai duhet tė pėsonte shumė herė qė kur se u krijua bota; por tani, vetėm njė herė, nė fund tė shekujve Krishti u shfaq pėr tė prishur mėkatin me anė tė flijimit tė vetvetes” (Hebrenjve 9:11-12, 25-26).

Nėn besėlidhjen e vjetėr, prifti, i cili s’ishte as vetė i pėrsosur, duhej tė ofronte kafshėn mė tė mirė qė mund ta gjente, si sakrificė pėr mėkatet e popullit. “Por nė tė dytin hynte vetėm kryeprifti njė herė nė vit, jo pa gjak, tė cilin e ofronte pėr veten e tij dhe pėr mėkatet e popullit tė kryera nė padije” (Hebrenjve 9:7), por Zoti Jezus Krisht, Kryeprifti ynė i pėrsosur, ishte sakrifica e pėrsosur pėr tė gjithė.

Pėrfundim

A duhet ta hedhim poshtė besėlidhjen e vjetėr? Jo, sepse ajo na mėson arsyen pse Krishti duhej tė vinte nė tokė pėr t’u bėrė “Qengji i Perėndisė, qė heq mėkatin e botės” (Gjoni 1:29), dhe na tregon se si Perėndia i pėrgatiti zemrat e njerėzve pėr ta pritur ardhjen e Tij. Megjithatė, nuk duhet tė pėrpiqemi qė tė bėhemi tė drejtė para Perėndisė, duke zbatuar besėlidhjen e vjetėr me tė gjitha ritet dhe ceremonitė e saj. Pėrkundrazi, ne duhet tė marrim drejtėsinė, qė na numėrohet nga Perėndia. Kjo drejtėsi vjen nėpėrmjet besimit nė Krishtin: “Por edhe pėr ne, tė cilėve do tė na numėrohet, neve qė besojmė nė atė qė ka ringjallur prej tė vdekurve Jezusin, Zotin tonė” (Romakėve 4:24). Nuk kemi njė frikė tė tmerrshme, kur tė shfaqemi para Perėndisė, por nėn Besėlidhjen e Re, mund t’i afrohemi Atij me besim dhe siguri tė plotė: “Edhe pa besim ėshtė e pamundur t’i pėlqesh Atij, sepse ai qė i afrohet Perėndisė duhet tė besojė se Perėndia ėshtė, dhe se ėshtė shpėrblenjėsi i atyre qė e kėrkojnė atė…Le t’i afrohemi me zemėr tė vėrtetė, me siguri tė plotė besimi, duke i pasur zemrat tona tė lara prej ndėrgjegjės sė ligė dhe trupin tė larė me ujė tė kulluar” (Hebrenjve 11:6, 10:22).

BACK

Page created 18 March 2006