Ta marrim nė konsideratė Besėlidhjen

Teksti i studimit: Jozueu 24

Parathėnie

Dhurata e besimit na jepet nė momentin kur besojmė nė Krishtin. Pikėrisht nė atė moment, mes Perėndisė dhe mėkatarit tė penduar nėnshkruhet njė besėlidhje (apo marrėveshje), rezultati i sė cilės ėshtė jeta e pėrjetshme. Megjithėse kjo marrėveshje ndodh njė herė e pėrgjithmonė, ka momente nė rrugėn tonė tė besimit tė krishterė, kur e ndjejmė nevojėn pėr ta rinovuar atė marrėveshje.

Ta marrim nė konsideratė tė kaluarėn

“Pastaj Jozueu mblodhi tė gjitha fiset e Izraelit nė Sikem, dhe thirri pleqtė e Izraelit, krerėt, gjykatėsit dhe oficerėt e tij, qė u paraqitėn pėrpara Perėndisė. Dhe Jozueu i tha tėrė popullit: "Kėshtu flet Zoti, Perėndia i Izraelit: "Nė kohėrat e kaluara, etėrit tuaj, si Terahu, ati i Abrahamit dhe i Nahorit, banonin matanė lumit dhe u shėrbenin perėndive tė tjera. Unė mora atin tuaj Abrahamin nga ana tjetėr e lumit, e bėra tė kalojė nėpėr gjithė vendin e Kanaanit, shumėzova pasardhėsit e tij dhe i dhashė Isakun. Isakut i dhashė Jakobin dhe Esaun; Esaut i dhashė si trashėgimi malin e Seirit; por Jakobi dhe bijtė e tij zbritėn nė Egjipt. Pastaj dėrgova Moisiun dhe Aaronin dhe godita Egjiptin me atė qė bėra nė mes tė tij; pastaj ju nxora jashtė. Kėshtu nxora nga Egjipti etėrit tuaj, dhe ju arritėt nė det. Egjiptasit i ndoqėn etėrit tuaj me qerre dhe me kalorės deri nė Detin e Kuq. Por ata i klithėn Zotit, dhe ai vendosi njė errėsirė tė dendur midis jush dhe Egjiptasve; pastaj hodha mbi ta detin, qė i mbuloi; dhe sytė tuaj panė atė qė u bėra Egjiptasve. Pastaj qėndruat pėr njė kohė tė gjatė nė shkretėtirė. Unė ju ēova nė vendin e Amorejve, qė banonin matanė Jordanit; ata luftuan kundėr jush dhe unė jua dhashė nė dorė; ju pushtuat vendin e tyre dhe unė i shpartallova para jush. Pastaj Balaku, bir i Tsiporit, mbret i Moabit, u ngrit pėr tė luftuar Izraelin; dhe dėrgoi tė thėrrasė Balaamin, djalin e Beorit, qė t’ju mallkonte; por unė nuk desha tė dėgjoj Balaamin; prandaj ai ju bekoi me tė madhe, dhe ju ēlirova nga duart e Balakut. Kaluat pastaj Jordanin dhe arritėt nė Jeriko; banorėt e Jerikos luftuan kundėr jush; kėshtu bėnė Amorejtė, Perezejtė, Kananejtė, Hitejtė, Girgasejtė, Hivejtė dhe Jebusejtė; por unė jua dorėzova nė dorė. Dhe ēova para jush grerėzat, qė i bėnė tė ikin para jush, ashtu si kishte ndodhur me dy mbretėrit e Amorejve; por kjo nuk ishte meritė e shpatės ose e harkut tėnd. Dhe ju dhashė njė tokė pėr tė cilėn nuk kishit punuar dhe qytete qė nuk i kishit ndėrtuar, dhe ju banuat nė to; dhe tani hani frytin e vreshtave dhe tė ullishteve qė nuk keni mbjellė" (Jozueu 24:1-13).

Nė kėtė pasazh, Jozueu iu kujton Izraelitėve tė kaluarėn e tyre tė shquar, sidomos qė prej Abrahamit deri tek ēlirimi i mahnitshėm prej Egjiptit. Asgjė nga ato qė ndodhėn, nuk ishte si rezultat i fuqisė, apo meritės sė tyre, por ishte nė pėrputhje me marrėveshjen qė bėri Perėndia me Abrahamin. Izraelitėt ishin populli i Perėndisė nėpėrmjet besimit.

Dhiata (ose besėlidhja) e Re ėshtė themeluar me anė tė gjakut tė Zotit tonė Jezu Krisht. Mėkatari bėhet fėmijė i Perėndisė, vetėm nėpėrmjet hirit tė Perėndisė, dhe jo nėpėrmjet vlerės apo drejtėsisė sė mėkatarit. “Ta dini, pra, se ata qė janė nga besimi janė bij tė Abrahamit. Dhe Shkrimi, duke parashikuar se Perėndia do t’i shfajėsonte kombet me anė tė besimit, ia dha mė pėrpara Abrahamit lajmin e mirė: “Tė gjitha kombet do tė bekohen nė ty”. Prandaj ata qė themelohen mbi besimin bekohen bashkė me tė besueshmin Abraham” (Galatasve 3:7-9). Ne, si johebrenj, nuk jemi pasardhėsit e Abrahamit, ngaqė kemi tė njėjtėn ADN, por jemi pasardhėsit e tij nėpėrmjet besimit nė drejtėsinė e Krishtit. A nuk mund t’i hedhim sytė pas nga e kaluara dhe ta falenderojmė Perėndinė pėr kėtė shpėtim tė mrekullueshėm, si edhe pėr tė gjitha ato momente kur Ai na ka ēliruar nga armiku?

Ta marrim nė konsideratė besnikėrinė tonė

“Prandaj tani t’ia kini frikėn Zotit dhe shėrbejeni me ndershmėri dhe besnikėri; hiqni perėnditė tė cilėve u shėrbyen etėrit tuaj matanė lumit dhe nė Egjipt, dhe vihuni nė shėrbim tė Zotit. Dhe nė rast se ju duket njė gjė e keqe t’i shėrbeni Zotit, zgjidhni sot kujt doni t’i shėrbeni, o perėnditė tė cilėve u shėrbyen etėrit tuaj matanė lumit, o perėnditė e Amorejve, nė vendin e tė cilėve ju banoni sot; sa pėr mua dhe pėr shtėpinė time do t’i shėrbejmė Zotit". Atėherė populli u pėrgjigj dhe tha: "Larg qoftė qė ne tė braktisim Zotin pėr t’u shėrbyer perėndive tė tjera! Sepse Zoti, Perėndia ynė, ėshtė ai qė na nxori ne dhe etėrit tanė nga vendi i Egjiptit, nga shtėpia e skllavėrisė, qė ka bėrė mrekullira tė mėdha para syve tanė dhe qė na ka mbrojtur gjatė gjithė rrugės qė bėmė dhe midis gjithė popujve nė mes tė tė cilėve kemi kaluar; dhe Zoti ka dėbuar para nesh tėrė popujt dhe Amorejtė qė banonin nė kėtė vend; prandaj ne do t’i shėrbejmė Zotit, sepse ai ėshtė Perėndia ynė". Por Jozueu i tha popullit: "Ju nuk mund t’i shėrbeni Zotit, sepse ai ėshtė njė Perėndi i shenjtė, njė Perėndi ziliqar; ai nuk do t’i falė shkeljet dhe mėkatet tuaja. Kur ta braktisni Zotin dhe t’u shėrbeni perėndive tė huaja, ai do tė kthehet pėr t’ju bėrė keq dhe pėr t’ju konsumuar pas aq tė mirave qė ju ka bėrė". Dhe populli i tha Jozueut: "Jo, ne do t’i shėrbejmė Zotit". Atėherė Jozueu i tha popullit: "Ju jeni dėshmitarė kundėr vetvetes, pse keni zgjedhur pėr vete Zotin pėr t’i shėrbyer!". Ata iu pėrgjigjėn: "Jemi dėshmitarė!". Jozueu tha: "Hiqni, pra, perėnditė e huaja qė janė nė mes tuaj dhe pėruleni zemrėn tuaj Zotit, Perėndisė sė Izraelit!". Populli iu pėrgjigj Jozueut: "Ne do t’i shėrbejmė Zotit, Perėndisė tonė, dhe do t’i bindemi zėrit tė tij" (Jozueu 24:14-24).

Me fjalėn ‘besnikėri’, nėnkuptojmė tė gjithė pėrkushtimin, devocionin dhe bindjen qė i kemi premtuar Zotit qė nė fillim. Kjo do tė thotė se duhet tė kthehemi tek “dashuria jonė e parė” (Zbulesa 2:4). Jozueu i bėn thirrje popullit qė tė marrė vendim se kujt do t’i shėrbejė. A do t’i shėrbejnė Perėndisė, apo do tė vazhdojnė tė adhurojnė idhujt e sė kaluarės? Ata kanė pėrpara njė tė ardhme tė shkėlqyer nė Tokėn e Premtuar, por nuk iu lejohet qė tė marrin me vete gjėrat e neveritshme tė jetės sė vjetėr. Jozueu iu tha atyre se edhe familja e Abrahamit dikur kish adhuruar perėndi tė huaja: “Etėrit tuaj, si Terahu, ati i Abrahamit dhe i Nahorit, u shėrbenin perėndive tė tjera” (Jozueu 24:2). Por Abrahami iu largua idhujtarisė, si pėrgjigje ndaj thirrjes sė Perėndisė. Prandaj, po qe se populli izraelit do me tė vėrtetė qė ta ndjekė Zotin, atėherė ai nuk duhet tė ngatėrrohet me paganizmin. Edhe ne e kemi njė trashėgimi nė Krishtin: “Qoftė bekuar Perėndia edhe Ati i Zotit tonė Jezu Krisht, i cili me anė tė mėshirės sė tij tė madhe na rilindi pėr njė shpresė tė gjallė me anė tė ringjalljes sė Jezu Krishtit prej sė vdekurish, pėr njė trashėgim tė paprishshėm, tė panjollė dhe tė pafishkur, qė ėshtė ruajtur nė qiejt pėr ju, qė nga fuqia e Perėndisė me anė tė besimit jeni tė ruajtur, pėr shpėtimin gati pėr t’u zbuluar nė kohėt e fundit” (1 Pjetrit 1:3-5). Nuk duhet ta kompromentojmė asnjėherė kėtė marrėveshje tė besėlidhjes qė kemi me Perėndinė, sepse edhe ne jemi thirrur qė tė heqim dorė nga jeta e vjetėr, nė mėnyrė qė t’i shėrbejmė Perėndisė sė Gjallė. “Prandaj nėse dikush ėshtė nė Krishtin, ai ėshtė njė krijesė e re; gjėrat e vjetra kanė shkuar; ja, tė gjitha gjėrat u bėnė tė reja” (2 Korintasve 5:17). “Dhe nga Jezu Krishti, dėshmitari besnik, i parėlinduri prej sė vdekurish dhe Princ i mbretėrve tė dheut. Atij qė na deshi dhe na lau nga mėkatet tona nė gjakun e tij, dhe na bėri mbretėr dhe priftėr pėr Perėndinė dhe Atin e tij, atij i qoftė lavdi dhe pushtet nė shekuj tė shekujve. Amen” (Zbulesa 1:5-6).

Ta marrim nė konsideratė premtimin tonė

“Kėshtu Jozueu lidhi atė ditė njė besėlidhje me popullin, dhe i dha statutet dhe dekretet nė Sikem. Pastaj Jozueu shkroi kėto gjėra nė librin e ligjit tė Perėndisė; dhe mori njė gur tė madh dhe e vendosi aty, poshtė lisit, pranė shenjtėrores sė Zotit. Jozueu i tha pastaj tėrė popullit: "Ja, ky gur do tė jetė njė dėshmitar kundėr nesh, sepse ai i dėgjoi tėrė fjalėt qė na tha Zoti; ai, pra, do tė shėrbejė si dėshmitar kundėr jush, me qėllim qė tė mos e mohoni Perėndinė tuaj". Pastaj Jozueu e ktheu popullin nė vendin ku ishte mė parė, secili nė trashėgiminė e vet” (Jozueu 24:25-28).

Shprehja ‘lidh njė besėlidhje’ do tė thotė ‘tė presėsh njė besėlidhje’ nėpėrmjet sakrifikimit tė kafshėve. Kafsha ndahej mė dysh, dhe pastaj ata qė ishin dakort me besėlidhjen, ecnin midis dy gjysmave tė trupit tė kafshės. Kushdo qė e thyente kėtė besėlidhje, e dinte mirė se ndėshkimi qė do tė merrte, do tė ishte i njėjtė me atė tė kafshės sė sakrifikuar. “Dhe do ti jap njerėzit qė kanė shkelur besėlidhjen time dhe nuk kanė zbatuar fjalėt e besėlidhjes qė kishin lidhur para meje, duke kaluar nė mes pjesėve tė viēit qė e kishin ndarė mė dysh: princat e Judės dhe princat e Jeruzalemit, eunukėt, priftėrinjtė dhe tėrė populli i vendit qė kaluan nė mes tė pjesėve tė viēit, do t’i jap nė dorė tė armiqve tė tyre dhe nė dorė tė atyre qė kėrkojnė jetėn e tyre; dhe kufomat e tyre do tė shėrbejnė si ushqim pėr shpendėt e qiellit dhe pėr kafshėt e tokės” (Jeremia 34:18-20).

Shumė prej nesh dinė sadopak rreth kultit tė kohėve tė sotme, tė quajtur ‘Mbajtėsit e Premtimit’. Faktikisht, ata dhe shumė prej tė krishterėve, janė ‘thyerės’ tė premtimit, ashtu siē ishin izraelitėt nė kohėn e Jozueut. Nė tė vėrtetė, Zoti ėshtė i vetmi Ai qė e mban premtimin. Kur u lidh besėlidhja mes Abrahamit dhe Perėndisė, ishte Perėndia Ai qė eci vetėm midis pjesėve tė trupit tė kafshėve tė sakrifikuara, duke na treguar se Abrahamit i mbetej vetėm qė t’i besonte dhe t’i bindej Zotit. “Por me tė perėnduar dielli dhe me tė zbritur errėsira, na del para syve njė furrė qė nxjerr tym dhe njė pishtar i zjarrtė qė kalon pėrmes kafshėve tė ndarė. Po atė ditė Zoti bėri njė besėlidhje me Abramin duke i thėnė: "Unė u jap pasardhėsve tė tu kėtė vend, nga pėrroi i Egjiptit deri nė lumin e madh, lumin e Eufratit” (Zanafilla 15:17-18). Ngaqė Perėndia ėshtė Mbajtės i premtimit, Ai premton se do ta bėjė realitet ēdo fjalė qė thotė: “Kėshtu do tė jetė fjala ime e dalė nga goja ime; ajo nuk do tė mė kthehet bosh mua, pa kryer atė qė dėshiroj dhe pa realizuar plotėsisht atė pėr tė cilėn e dėrgova” (Isaia 55:11). Premtimi i pėrjetshėm i Perėndisė bėhet plotėsisht realitet tek sakrifica faj-shlyerėse e Krishtit. Ne duhet qė vazhdimisht t’ia kujtojmė vetes premtimin besnik tė Perėndisė: “Sepse tė gjitha premtimet e Perėndisė janė nė atė "po" dhe nė atė "amen," pėr lavdi tė Perėndisė nėpėrmjet nesh” (2 Korintasve 1:20). “Me anė tė tė cilave na u dhuruan premtimet e ēmueshme dhe shumė tė mėdha, qė nėpėrmjet tyre tė bėheni pjestarė tė natyrės hyjnore, duke i shpėtuar prishjes qė ėshtė nė botė pėr shkak tė lakmisė” (2 Pjetrit 1:4).

Ta marrim nė konsideratė rrugėn tonė

“Pas kėtyre gjėrave Jozueu, bir i Nunit dhe shėrbėtor i Zotit, vdiq nė moshėn njėqind e dhjetė vjeē, dhe e varrosėn nė territorin e pronės sė tij nė Timnath-Serah, qė ndodhet nė krahinėn malore tė Efraimit, nė veri tė malit Gaash.  Izraeli i shėrbeu Zotit gjatė gjithė jetės sė Jozueut dhe gjatė gjithė jetės sė pleqve qė jetuan pas Jozueut dhe qė dinin tėrė veprat qė Zoti kishte bėrė pėr Izraelin.  Eshtrat e Jozefit, qė bijtė e Izraelit kishin sjellė nga Egjipti, i varrosėn nė Sikem, nė pjesėn e arės qė Jakobi ua kishte blerė bijve tė Hamorit, atit tė Sikemit, pėr njėqind pjesė argjendi, dhe qė ishte pronė e bijve tė Jozefit. Pastaj vdiq edhe Eleazari, bir i Aaronit, dhe e varrosėn nė malin, qė ishte pronė e birit tė tij Finehas dhe qė ia kishin dhėnė nė krahinėn malore tė Efraimit” (Jozueu 24:29-33).

Besimi i ngjan njė udhėtimi tė vazhdueshėm deri nė fund tė jetės sonė mbi tokė. E kemi pėr detyrė qė tė ecim nė rrugėn e drejtė. Jozueu jetoi deri nė moshėn 110-vjeēare. Jozefi dhe Eleazari u varrosėn nė Tokėn e Premtuar. Kėta burra kishin besim nė besėlidhjen, qė kish lidhur Perėndia me Abrahamin. Lista e burrave dhe grave besnike tek Hebrenjve 11 na sjell nė mendje faktin se besimi dhe bindja ndaj fjalės sė Perėndisė, sjell si pasojė pėrmbushjen e premtimit: “Tė gjithė kėta vdiqėn nė besim, pa marrė premtimet e bėra, por i panė ato pėr se largu dhe u bindėn dhe i pėrshėndetėn ato me gėzim duke rrėfyer se janė tė huaj dhe shtegtarė mbi dhe” (Hebrenjve 11:13).

Beteja jonė nuk drejtohet kundėr njerėzve, por kundėr mėkatit dhe vetvetes. Nuk luftojmė pėr tokė, por pėr Parajsėn. Nuk synojmė pushimin (d.m.th. lluksin, paranė, argėtimin) e botės, por atė thesar qė gjendet tek shėrbesa ndaj Perėndisė pėrmes besimit. Nė rrugėn tonė duhet tė udhėhiqemi gjithmonė nėpėrmejt vullnetit tė Perėndisė: “Fjala jote ėshtė njė llambė nė kėmbėn time dhe njė dritė nė shtegun tim” (Psalmi 119:105).

Pėrfundim

Izraelitėt premtuan se do ta ndiqnin Zotin, por s’kaluan as shumė vite pas vdekjes sė Jozueut dhe ata e braktisėn ligjin e Perėndisė, dhe adhuruan idhuj dhe tė ligėn (shiko Gjyqtarėt). Mosbindja dhe mosmarrja nė konsideratė e fjalės sė Perėndisė gjithmonė rezulton nė shkatėrrimin e besimit. Duhet ta marrim nė konsideratė tė kaluarėn, tė tashmen dhe tė ardhmen; ta marrim nė konsideratė besnikėrinė, premtimet dhe rrugėn tonė. “Prandaj ne duhet t’u pėrmbahemi mė shumė atyre qė dėgjuam, se mos shkasim ndonjė herė nga ruga” (Hebrenjve 2:1).

Page created 4 March 2006